Spot On en Meyer maken flats tot baken
Eind 2018 kreeg Inbo de opdracht om het aanzicht van twee naoorlogse flatgebouwen aan de Leyweg in Den Haag op te knappen. Door de ligging van de flats aan de kruising Leyweg/Melis Stokelaan vormen zij een poort tussen stadsdeelkantoor Escamp en winkelcentrum Leyweg.
Zichtlijn benadrukken
De suggestie van architect-partner Wilco van Oosten om niet alleen het schilderwerk aan te pakken, maar om ook de poortfunctie in het stedenbouw- kundig plan te accentueren was geen formeel onderdeel van de opdracht, maar werd wel overgenomen door opdrachtgever Stichting Vestia.
Dit was mede mogelijk omdat de armaturen ook vervangen moesten worden. Om de herkenbaarheid van de twee gespiegelde flats te verbeteren, dacht de architect aan bijzondere verlichting in de trappenhuizen, waarmee de onderzijde van de trappen en de bordessen aangelicht worden.
Paulo van Cuijck van Spot On Licht-ontwerp uit Amsterdam werd ingeschakeld om dit idee uit te werken tot een lichtontwerp. Omdat de trappenhuizen zowel een baken in de omgeving moesten vormen als een uitnodigende entree voor de bewoners, heeft hij gekozen voor verschillende lagen van licht. Hoofdelement zijn de betonnen trappen. Beoogd werd de trapdelen zo te verlichten dat ze ook ’s avonds een visuele eenheid vormen. Dit statement mocht niet ten koste gaan van het licht- comfort. Door te kiezen voor uitsluitend indirecte verlichting, gericht op trap- delen en plafonds in plaats van de vloer, valt zacht licht in de ruimte en worden harde contrasten voorkomen.
Zwevende trappen
Na een aantal verschillende mogelijk- heden ter plekke getest te hebben, bleken alleen de Meyer Nano ledspots aan alle eisen tegemoet te komen. Om de onderzijde van de trapdelen te verlichten zonder de bewoners te verblinden was een bijzonder strak strijklicht nodig. Hiervoor werden 18 horizontaal elliptische ledspots gekozen, de Meyer Nano 2, om hun specifieke lichtbundel – horizontaal breedstralend en verticaal zeer smalstralend. Hiermee wordt de trap goed uitgelicht en omdat de verlichting volledig indirect is, valt op de trappen èn op de gezichten van passanten alleen zacht strooilicht en wordt verblinding voorkomen. Het strijklicht met de horizontaal elliptische bundel onder de trappen geeft een speels effect en laat de trappen luchtig ogen.
Lifthallen
Om beschadiging van de armaturen in het intensief gebruikte trappenhuis te voorkomen, zijn de armaturen die de plafonds van de lifthallen aanlichten hoog op de wand geplaatst. Hiervoor werden zes Nano 2 ledspots gekozen in een speciale uitvoering met brede bundel van 66°, vanwege de zeer zachte en gelijkmatige lichtbundel zonder hotspot. Door hierbij ook de driezijdige afschermkappen te gebruiken, worden lichtvlekken op de wand voorkomen. Het verlichten van de plafonds brengt het trappenhuis in evenwicht.
Proefopstelling biedt uitkomst
Uit de lichtberekeningen werd echter niet helemaal duidelijk of er verblinding zou optreden. Zoals wij wel vaker doen, hebben we twee armaturen ter beschikking gesteld, zodat een proefopstelling kon worden gemaakt. Het resultaat was nog beter dan verwacht. De armaturen gaven perfecte verlichting, met een prettige 3000 K warm wit en van verblinding was geen sprake.
Unieke features Meyer spots geven de doorslag
Dat de keuze op de Nano ledspots van Willy Meyer & Sohn is gevallen, komt niet alleen doordat de lichtuitval uniek in zijn soort is. Ook het feit de armaturen een bijzonder klein formaat hebben, terwijl de drivers ingebouwd zijn, was een prettige bijkomstigheid. Verder hebben de armaturen een zachte en gelijkmatige lichtbundel, zodat passanten en bewoners geen hinder ondervinden.
Ongebruikelijk maar effectief
Het komt niet vaak voor in sociale woningbouwprojecten dat er extra geld wordt uitgegeven voor bijzondere en kwalitatieve verlichting. In dit geval echter gaf het accentueren van de zichtlijn en het verfraaien van het beeld van de flats ook een positieve uitstraling op de omgeving. Een bijzonder idee van de architect, perfect uitgewerkt door de lichtontwerper en onderkend door de opdrachtgever.
